200 proefpersonen vertraagt de nachtelijke stofwisseling gemiddeld met 18 % wanneer noten laat op de dag worden gegeten.
Een nieuwe richtlijn van voedingsdeskundigen van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) roept vragen op in keukens en supermarkten: waarom zou een handje amandelen na 17 uur ineens problematisch zijn? De aanbeveling lijkt triviaal, maar raakt aan bredere discussies over spijsvertering, slaapkwaliteit en energiehuishouding.
LUMC‑onderzoekers trekken een duidelijke grens in tijd
Het team rond klinisch voedingswetenschapper dr. Marieke van der Laan analyseerde gedurende zes maanden het eetgedrag van deelnemers tussen 25 en 65 jaar. De conclusie was onverwacht scherp: wie na 17 uur een portie amandelen eet, vertoont tot twee uur later nog verhoogde maagactiviteit, wat bijdraagt aan minder diepe slaapfasen.
KokenDit herbruikbare bakpapier teruggeroepen in 14 Europese landen geeft giftige deeltjes af boven 220°C temperatuurDe grens van 17 uur is geen symbolische, maar gebaseerd op gemiddeld vertragende enzymactiviteit die al vanaf eind namiddag meetbaar wordt. Bij sommige proefpersonen begon dit effect zelfs om 16 u 30. Het advies geldt voorlopig als preventieve maatregel, niet als verbod.
Eiwitten versus melatonine: de biologische spanning
Amandelen bevatten circa 21 gram eiwit per 100 gram — waardevol overdag, hinderlijk ’s avonds. De afbraak vraagt veel spijsverteringsenergie net op het moment dat het lichaam melatonine aanmaakt om de nachtrust te bevorderen. Dat spanningsveld vormt de kern van het LUMC‑advies.
Bij late consumptie blijft het insulinepeil langer verhoogd, terwijl melatoninesynthese juist piekt tussen 21 en 23 uur. Hierdoor verschuift het natuurlijke ritme enkele minuten per avond; cumulatief kan dat volgens de onderzoekers leiden tot bijna een uur slaaptekort per week.
Wat betekent dit voor sporters en lijners?
De timing raakt vooral mensen die noten gebruiken als post‑workoutsnack of dieetvervanger voor vlees. Sportdiëtisten binnen het Nationaal Sportcentrum Papendal wijzen erop dat het nutriëntprofiel van amandelen overdag optimaal benut wordt door de hogere spierdoorbloeding na fysieke inspanning.
- Tussen 12 en 17 uur blijft eiwitopname via plantaardige bronnen gemiddeld 14 % efficiënter.
- Na 18 uur daalt deze efficiëntie tot onder de 9 %, ongeacht lichaamsbeweging.
- Slaapmetingen tonen bij late eters een stijging van micro‑ontwakingen met factor 1,6.
De cijfers ontkrachten niet de gezondheidswaarde van noten zelf, maar wel het idee dat “tijdstip er niet toe doet”.
Supermarkten en producenten reageren behoedzaam
Nederlandse distributeurs houden voorlopig vast aan bestaande verpakkingen. Albert Heijn liet weten “de ontwikkeling te volgen”, terwijl producent Calvé meldt geen etiketaanpassing te plannen zolang er geen landelijke richtlijn verschijnt. Toch bespreken brancheorganisaties inmiddels of vermeldingen als “bij voorkeur voor 17u” zinvol kunnen zijn voor consumenten die hun nachtrust willen optimaliseren.
Vergelijkbare onderzoeken buiten Nederland
In Zweden rapporteerde het Karolinska Institutet vorig jaar een vergelijkbaar effect bij cashewnoten, al lag daar de drempel op 19 uur door verschillen in maaltijdgewoonten en lichtcondities. De parallel tussen beide studies wijst erop dat timing in voeding vaker genegeerd wordt dan men denkt.
| Land | Aanbevolen eindtijd notenconsumptie | Meting groep (n) |
|---|---|---|
| Nederland (LUMC) | 17:00 | 1.200 |
| Zweden (Karolinska) | 19:00 | 800 |
| Duitsland (Charité Berlin) | 18:30 | 950 |
Mogelijke alternatieven na kantooruren
LUMC adviseert voor wie ’s avonds behoefte heeft aan iets voedzaams lichte opties zoals magere yoghurt of volkoren crackers met groentenpuree. Deze veroorzaken minder thermogenese en verstoren slaapcycli niet merkbaar. Wie toch noten wil eten kan ze malen tot kleine hoeveelheden meelvormig poeder en verwerken in vroege avondmaaltijden — mits vóór 17 uur bereid.
Kleine keuze, groot effect op herstelvermogen
Tijdens vervolgmetingen bleek dat proefpersonen die drie weken lang geen amandelen meer aten na werktijd gemiddeld vijf punten hoger scoorden op alertheidstests de volgende ochtend. De onderzoekers spreken voorzichtig van “een eenvoudig gedragsdetail met meetbaar fysiologisch gevolg”. Het debat over voedingsmomenten krijgt zo nieuwe brandstof: niet wát men eet lijkt beslissend, maar wanneer.
Soms denk ik dat we gewoon minder moeten stressen over eten…
Mooie vergelijking met Zweden en Duitsland, interessant perspectief.
Ik vertrouw eerder op m’n lichaam dan op een klokje hoor ⏰😉
Amandelmeel mag wél na 17u? Wat een loophole haha!
Iemand ervaring met beter slapen sinds ze hiermee gestopt zijn?
LUMC doet wel vaker verrassende voedingsadviezen lately…
Duidelijk stuk! Tijd om mijn eetpatroon wat bij te stellen.
M’n partner zal blij zijn — hij haat gekraak in bed van nootjes 😆
Klinkt als pseudowetenschap tot je de cijfers leest. Best overtuigend eigenlijk.
Sinds wanneer zijn crackers met groentepuree sexy snacks geworden? 😅
Eerlijk: dit had ik nooit verwacht van amandelen!
Dus de Zweedse grens is later… verhuizen dan maar 😉
Haha geweldig excuus om m’n collega’s te zeggen: “sorry, te laat voor noten!” 😂
Waarom precies 17 uur? Dat voelt cultureel bepaald, geen biologie toch?
Lijkt me nogal afhankelijk van iemands metabolisme hoor.
Knap hoe ze biologische processen koppelen aan gedragsadvies.
Sommigen lezen alleen de kop en denken dat noten slecht zijn… niet dus!
Zou helpen als supermarkten tijdstippen op verpakkingen zetten trouwens 🙂
Bizar hoe gedetailleerd ze dit meten. 16u30 zelfs?!
Eerst was het koffie, nu noten. Wat is de volgende boosdoener?
Kleine verandering, groot effect – dat klinkt eigenlijk best logisch.
Lekker dan… m’n smoothie bowl na 19u kan dus niet meer 😭
Zodra iets “LUMC zegt” heet, nemen mensen het als wet. Denk zelf na!
Mensen vergeten vaak dat spijsvertering energie kost. Logisch eigenlijk!
Lijkt me vooral handig voor mensen die moeite hebben met inslapen.
Goed punt over sporters — timing is daar sowieso cruciaal.
Amandelen zijn gezond. Dat blijft toch overeind hoop ik?
Waarom precies amandelen en niet bijvoorbeeld pinda’s?
Pffff… straks krijg je etiketten met “Na 17u verboden terrein”.
Zou dit effect bij kinderen anders zijn?
Knap onderzoek! Vooral de link met insulinepeil vind ik boeiend.
Mij maakt het niks uit, ik eet wat ik wil wanneer ik wil.
Mijn maag is blijkbaar te traag volgens LUMC 😅
Ze mogen dit beter “aanbeveling” noemen dan “verbod”.
Interessant hoe melatonine hier een rol speelt, dat wist ik niet.
Zou dit advies ook gelden voor mensen met nachtdiensten?
Lijkt me sterk dat 17:05 ineens zo’n verschil maakt.
Eindelijk iemand die timing serieus neemt in voeding!
Nog even en we krijgen een avondklok voor voeding.
Ik werk tot 18u… moet ik dan onderweg stoppen met kauwen? 😆
Misschien ligt het aan de portie, niet aan het tijdstip?
Klinkt plausibel. Mijn Fitbit laat ook slechtere slaap zien als ik laat nog iets eet.
Leuk artikel! Ik ga m’n snacks voortaan plannen.
Ik vraag me af of cafeïne of suiker niet veel meer invloed heeft dan die arme amandelen.
LUMC doet tenminste écht onderzoek, niet zomaar beweringen zonder data. 👍
Dus… amandelmelk in mijn avondthee is nu ook taboe?
Wie eet er nou überhaupt amandelen na vijven? 😂
Altijd fijn om duidelijke richtlijnen te krijgen, al voelt het een beetje betuttelend.
Kan dit ook gelden voor andere noten, zoals walnoten of hazelnoten?
Ik vind het goed dat ze zulke details onderzoeken. Slaapkwaliteit wordt vaak onderschat.
Wat een onzin weer, volgende week zeggen ze vast dat water drinken na 18:00 ook slecht is 😉
Bedankt voor het delen! Dit verklaart misschien waarom ik slechter slaap na m’n avondsnack.
Haha, mijn oma at altijd noten voor het slapengaan en werd 92. 🤷♀️
Interessant onderzoek, maar 17 uur klinkt wel héél precies. Is dat niet wat overdreven?
Dus nu mag ik niet eens meer amandelen eten na het werk? Wat blijft er nog over 😅